Artykuły

FILTRUJ
Słowa kluczowe arrow arrow
Kategoria arrow arrow

Problematyka pracy w stwardnieniu rozsianym — absencja i prezenteizm

Autor: Andrzej Potemkowski, Witold Pawełczak

Praca i jej stabilność są istotnymi źródłami obaw chorych na stwardnienie rozsiane (SM, sclerosis multiplex). Status zawodowy bezpośrednio wiąże się z satysfakcją życiową, jakością życia i zdrowiem ogólnym. Wraz z rozwojem choroby i narastaniem objawów deficytu neurologicznego zwiększa się ryzyko przedwczesnego opuszczenia rynku pracy oraz zmniejszenia produktywności i jakości pracy. Szacuje się, że w Polsce, po 10 latach trwania SM, nadal około 50% chorych jest czynna zawodowo w pełnym wymiarze zatrudnienia, ale po 15 latach — już tylko około 35%. Liczbę opuszczonych dni roboczych określa się najczęściej jako absencję chorobową, której bezpośrednim następstwem jest utrata produktywności. Prezenteizm jest stosunkowo nowym pojęciem, definiowanym jako nieefektywna obecność w pracy lub przebywanie w pracy pomimo choroby i złego samopoczucia, co powoduje, że pracownik nie jest w pełni produktywny, czego następstwem jest spadek wydajności pracy. Brak jest obiektywnych wskaźników pomiaru i oceny prezenteizmu. Do najczęściej wskazywanych przez chorych na SM przyczyn rezygnacji z pracy należy poczucie zmęczenia oraz stopień niepełnosprawności, zwłaszcza zaburzeń chodu. Chorzy na SM zwykle samodzielnie podejmują decyzję o odejściu z pracy, ale nie wiadomo, jak często zmusza ich do tego dyskryminacja w środowisku zawodowym. Wiedza na temat jakości życia zależnej od zdrowia i jej wpływu na aspekty pracy ma istotne znaczenie dla skutecznego przeciwdziałania utracie wydajności i jej następstwami w SM. Mimo wielu lat doświadczeń związanych z leczeniem farmakologicznym SM, niewiele jest doniesień na temat wpływu różnych metod leczenia na aspekty pracy.

Pol. Przegl. Neurol 2018;14(1):18-21.

Zaburzenia połykania w chorobach układu nerwowego — diagnostyka i leczenie

Autor: Sławomir Budrewicz, Krzysztof Słotwiński, Natalia Madetko, Magdalena Koszewicz

Zaburzenia połykania płynów, pokarmów i śliny często występują w przewlekłych chorobach układu nerwowego, szczególnie w schorzeniach neurozwyrodnieniowych. Dysfagię neurogenną o nagłym początku w populacji osób starszych najczęściej stwierdza się u chorych z udarem mózgu. Występowanie dysfagii wiąże się z wieloma niebezpiecznymi dla chorych powikłaniami, takimi jak niedożywienie, odwodnienie oraz powikłania aspiracyjne, z możliwością groźnych dla życia infekcji płuc. Ponadto zaburzenia połykania w istotny sposób wpływają na jakość życia chorych.

Pol. Przegl. Neurol 2018;14(1):28-34.

Dyskinezy, określane także mianem dyskinez wywołanych przez lewodopę, są objawem charakterystycznym dla zaawansowanej choroby Parkinsona. Główne czynniki odpowiedzialne za rozwój dyskinez to czas trwania choroby oraz leczenie lewodopą. Praktyczny, uwzględniający relacje czasowe z przyjmowanymi dawkami lewodopy oraz stanami on i off, podział dyskinez obejmuje: 1) dyskinezy szczytu dawki, 2) dyskinezy stanów off oraz 3) dyskinezy dwufazowe. Leczenie dyskinez obejmuje między innymi modyfikację leczenia dopaminergicznego, w tym przede wszystkim stosowanie doustnych agonistów dopaminergicznych. Rozpoczęcie leczenia od monoterapii agonistą dopaminergicznym opóźnia wystąpienie dyskinez. W grupie chorych z pierwszymi fluktuacjami ruchowymi, ale jeszcze bez dyskinez, prawdopodobieństwo ich wystąpienia jest mniejsze w przypadku dołączenia agonisty niż w przypadku zwiększania dawek lewodopy. U pacjentów z fluktuacjami ruchowymi i dyskinezami szczytu dawki włączenie agonisty dopaminergicznego pozwala na lepszą kontrolę fluktuacji ruchowych, ale jednocześnie powoduje nasilenie się dyskinez szczytu dawki. Właściwe postępowanie w takiej sytuacji polega na zmniejszaniu dawek lewodopy. Agoniści dopaminergiczni znajdują również zastosowanie w leczeniu dyskinez stanu off oraz dyskinez dwufazowych.

Pol. Przegl. Neurol 2017;13(4):208-212.

Diagnostyka otępienia z ciałami Lewy’ego — omówienie dwóch przypadków klinicznych

Autor: Piotr Alster, Dariusz Koziorowski, Stanisław Szlufik, Agnieszka Mrozowicz, Leszek Królicki, Andrzej Friedman

Mimo że DaTScan pozostaje złotym standardem w diagnostyce otępienia z ciałami Lewy’ego (DLB, dementia with Lewy bodies), metody obrazowania pozwalające na ocenę regionalnych różnic metabolicznych mają coraz istotniejsze znaczenie w diagnostyce tej choroby. Obrazowanie molekularne pozwala na rozpoznanie schorzenia już we wczesnym okresie jego rozwoju. Umożliwia to właściwe postępowanie lecznicze oraz uniknięcie niekorzystnych konsekwencji klinicznych związanych na przykład z zastosowaniem neuroleptyków. W pracy przedstawiono dwóch chorych, u których przeprowadzono jedno z badań — tomografię komputerową pojedynczego fotonu lub pozytonową tomografię emisyjną. Uważa się, że w najbliższych latach metody diagnostyczne będą charakteryzowały się coraz większą swoistością, szczególnie w przypadku chorób, w których ustalenie pewnego rozpoznania jest obecnie możliwe wyłącznie w badaniu autopsyjnym. W pracy przedstawiono perspektywy rozwoju nowych metod diagnostycznych z ich odniesieniem do aktualnych kryteriów rozpoznania DLB opublikowanych w 2017 roku.

Pol. Przegl. Neurol 2018;14(1):35-41.

Metodami nieinwazyjnymi przeprowadza się ocenę początkową pozwalającą dokonać rozpoznania wstępnego u 55–75% pacjentów z omdleniami (wśród osób starszych u 25%).

Choroby Serca i Naczyń 2017;14(3):160-162.

Nowoczesne techniki rezonansu magnetycznego w obrazowaniu guzów mózgu

Autor: Natalia Borof, Anna Marcinkowska, Agnieszka Sabisz, Edyta Szurowska

Współczesne obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego wraz z nowoczesnymi technikami MR, takimi jak dyfuzja, perfuzja i spektroskopia, a także obrazowanie funkcjonalne pozwalają na dokładną ocenę guzów mózgu wraz z ich szczegółową charakterystyką. Obrazowanie standardowe MR dostarcza głównie informacji anatomicznych i strukturalnych. Nowoczesne techniki obrazowania odzwierciedlają integralność strukturalną (obrazowanie dyfuzyjne), gęstość włośniczek (techniki perfuzyjne) oraz cechy biochemiczne tkanki (spektroskopia MR). Te zaawansowane sekwencje pozwalają uwidocznić mikrostrukturę, unaczynienie i metabolizm guzów mózgu. Techniki te nie tylko wspomagają diagnozowanie obrazowe i planowanie leczenia guzów mózgu, lecz także odgrywają istotną rolę w prowadzeniu terapii oraz monitorowaniu efektów leczenia. W artykule przedstawiono współcześnie stosowane metody obrazowania MR.

Forum Medycyny Rodzinnej 2017;11(5):216-224.

Neurolodzy, specjaliści rehabilitacji i fizjoterapeuci dysponują coraz nowszymi metodami rehabilitacji w schorzeniach układu nerwowego, wykorzystywanymi przede wszystkim w przypadkach uszkodzenia mózgu i rdzenia kręgowego. W ostatnim czasie powstało wiele nowych koncepcji dotyczących możliwości poprawy stanu neurologicznego, wśród których wymienić można koncepcję regeneracji neuronalnej, czy reorganizacji funkcjonalnej. Są one wykorzystywane do poszukiwania nowych metod rehabilitacji, których celem jest poprawa funkcji systemów neuronalnych. W artykule przedstawiono przegląd nowych metod rehabilitacji chodu z wykorzystaniem robotów, a także ich wpływ na obwody rdzeniowe oraz mózg. Opisano również podział i zastosowanie różnych układów robotycznych przeznaczonych do rehabilitacji chodu oraz praktyczne aspekty ich zastosowania.

Zespół drżenia i ataksji związany z łamliwym chromosomem X — opis przypadku

Autor: Agata Rojek, Marta Waliszewska-Prosół, Joanna Bladowska, Magdalena Koszewicz, Anna Dołgan, Ryszard Podemski, Sławomir Budrewicz

Zespół drżenia i ataksji związany z łamliwym chromosomem X (FXTAS, fragile X-associated tremor/ataxia syndrome) jest rzad­kim schorzeniem neurozwyrodnieniowym występującym u osób dorosłych, związanym z mutacją genu FMR1 zlokalizowanego na chromosomie X. Autorzy przedstawili przypadek chorego , u któ­rego na podstawie obrazu klinicznego oraz badań pomocniczych rozpoznano FXTAS.

Pramipeksol należy do grupy nieergotaminowych agonistów receptorów dopaminy D2, D3 i D4. Lek w minimalnym stopniu jest metabolizowany w wątrobie i w postaci niezmienionej wydalany przez nerki, co powoduje, że nie wchodzi w interakcje z lekami metabolizowanymi w wątrobie i jest zalecany u pacjentów ze schorzeniami wątroby przyjmujących takie leki (np. doustne antykoagulanty). Pramipeksol można podawać w dawkach podzielonych 3 razy/dobę, ale stosowanie formy leku o przedłużonym uwalnianiu jest wygodniejsze w dawkowaniu, łatwiejsze do aplikacji dla pacjenta oraz charakteryzuje się stałym i stabilnym stężeniem we krwi. Niezależnie od stadium choroby można z dnia na dzień i nie zmieniając dawki, zmienić postać IR pramipeksolu na postać SR. Wnioski z badań typu evidence-based medicine wskazują, że pramipeksol o standardowym uwalnianiu (IR) oraz o przedłużonym uwalnianiu (ER) jest skuteczny w monoterapii objawów ruchowych we wczesnym okresie choroby Parkinsona (PD, Parkinson’s disease), w ograniczaniu objawów ruchowych PD w terapii dodanej do lewodopy, prewencji i opóźnieniu występowania fluktuacji ruchowych i dyskinez. Wprowadzenie do leczenia pramipeksolu jest rekomendowane w zaawansowanym okresie PD u pacjentów z efektem końca dawki, nieprzewidywalnymi stanami on–off, a także dyskinezami szczytu dawki, przy jednoczesnym zmniejszeniu dawki lewodopy. Pramipeksol cechuje również dodatkową korzyść dla pacjenta — efekt przeciwdepresyjny, który jest możliwy dzięki wiązaniu pramipeksolu z receptorami D3 w układzie limbicznym. Podsumowując, pramipeksol jest lekiem o udokumentowanej skuteczności zarówno we wczesnym, jak i zaawansowanym stadium PD ze szczególną rekomendacją dla chorych z towarzyszącą depresją, apatia oraz schorzeniami wątroby.

Efficacy and safety of abobotulinumtoxinA in spastic lower limb. Randomized trial and extension

Autor: Jean-Michel Gracies, Alberto Esquenazi, Allison Brashear i wsp.

Objective: To demonstrate single abobotulinumtoxinA injection efficacy in lower limb vs placebo for adults with chronic hemiparesis and assess long-term safety and efficacy of repeated injections.

Methods: In a multicenter, double-blind, randomized, placebo-controlled, single-cycle study followed by a 1-year open-label, multiple-cycle extension, adults ≥ 6 months after stroke/brain injury received one lower limb injection (abobotulinumtoxinA 1,000 U, abobotulinumtoxinA 1,500 U, placebo) followed by ≤ 4 open-label cycles (1,000, 1,500 U) at ≥ 12-week intervals. Efficacy measures included Modified Ashworth Scale (MAS) in gastrocnemius–soleus complex (GSC; double-blind primary endpoint), physician global assessment (PGA), and comfortable barefoot walking speed. Safety was the open-label primary endpoint.

Results: After a single injection, mean (95%confidence interval) MAS GSC changes from baseline at week 4 (double-blind, n = 381) were as follows: –0.5 (–0.7 to –0.4) (placebo, n = 128), –0.6 (–0.8 to –0.5) (abobotulinumtoxinA 1,000 U, n = 125; p = 0.28 vs placebo), and –0.8 (–0.9 to –0.7) (abobotulinumtoxinA 1,500 U, n = 128; p = 0.009 vs placebo). Mean week 4 PGA scores were as follows: 0.7 (0.5, 0.9) (placebo), 0.9 (0.7, 1.1) (1,000 U; p = 0.067 vs placebo), and 0.9 (0.7, 1.1) (1,500 U; p = 0.067); walking speed was not significantly improved vs placebo. At cycle 4, week 4 (open-label), mean MAS GSC change reached –1.0. Incremental improvements in PGA and walking speed occurred across open-label cycles; by cycle 4, week 4, mean PGA was 1.9, and walking speed increased +25.3% (17.5, 33.2), with 16% of participants walking > 0.8 m/s (associated with community mobility; 0% at baseline). Tolerability was good and consistent with the known abobotulinumtoxinA safety profile.

Conclusions: In chronic hemiparesis, single abobotulinumtoxinA administration reduced muscle tone. Repeated administration over a year was well-tolerated and improved walking speed and likelihood of achieving community ambulation.