Artykuły

FILTRUJ
Słowa kluczowe arrow arrow
Kategoria arrow arrow

Etiologia wielu chorób układu nerwowego ma charakter wieloczynnikowy i wciąż nie jest do końca poznana. W ostatnich latach zyskuje na popularności teoria dotycząca zmian w obrębie mikrobioty jelitowej, które predysponują do rozwoju konkretnej jednostki chorobowej. W badaniach wskazuje się, że w przebiegu niektórych chorób zachodzą specyficzne zmiany ilościowe i jakościowe mikroflory, które często korelują z obecnością i nasileniem poszczególnych objawów. Skład i funkcjonowanie mikrobioty w dużym stopniu zależą od takich czynników, jak dieta, przyjmowane leki czy tryb życia. Z tego powodu wszelkie odchylenia od prawidłowego stanu należy rozpatrywać dwojako — jako objaw choroby lub jej konsekwencja. Znajomość przemian dokonujących się w mikroflorze jelitowej może w przyszłości pozwolić na zmniejszenie prawdopodobieństwa zachorowania, a także na złagodzenie przebiegu choroby za pomocą odpowiednio dobranych probiotyków, które być może znajdą także zastosowanie w profilaktyce schorzeń neurologicznych.

Neuronopatia komórek ziarnistych móżdżku związana z leczeniem natalizumabem — opis przypadku

Autor: Natalia Makowska, Weronika Golec, Paulina Werel, Anna Mirończuk, Jan Kochanowicz, Alina Kułakowska

Natalizumab, przeciwciało monoklonalne pr zeciwko a4-integrynie, wykorzystywane w terapii r zutowo-remisyjnej postaci stwardnienia rozsianego (RR-MS), charakteryzuje się wysoką skutecznością terapeutyczną. Terapia niesie ze sobą jednak r yzyko powikłań, takich jak reaktywacja zakażeń wir usami latentnymi, na pr zykład wirusem Johna Cunninghama (JCV, John Cunningham virus). Zakażenie JCV może przebiegać pod różnymi postaciami klinicznymi, z których najczęściej obserwuje się postępującą wieloogniskową leukoencefalopatię (PML, progressive multifocal leukoencephalopathy). Znacznie rzadziej występujące postacie to encefalopatia, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i neuronopatia komórek ziar nistych móżdżku. W pracy pr zedstawiono chorą w wieku 50 lat z RR-MS i obecnością przeciwciał przeciwko JCV (serostatus), u której w siódmym roku leczenia natalizumabem wystąpiła PML powikłana zapalnym zespołem rekonstrukcji immunologicznej. Po opanowaniu ostrego procesu zapalnego i uzyskaniu stabilizacji
stanu klinicznego w ciągu kolejnych 6 lat obserwowano progresję objawów zespołu móżdżkowego z narastającym zanikiem móżdżku w kontrolnych badaniach rezonansu magnetycznego. Obraz kliniczny i regularnie wykonywane badania obrazowe sugerują rozpoznanie neuronopatii komórek ziarnistych móżdżku.

Przetoki szyjno-jamiste: postępowanie diagnostyczno-terapeutyczne na przykładzie przypadków klinicznych o różnej etiologii

Autor: Magdalena Stoczyńska, Agata Świerszcz-Łądkowska, Agata Tomczak, Adam Zapaśnik

Przetoka szyjno-jamista to nieprawidłowe połączenie między tętnicami szyjnymi a zatoką jamistą. Pierwszy opis przypadku przetoki szyjno-jamistej powstał w 1930 roku. W 1985 roku Barrow wraz z zespołem stworzyli powszechnie dziś stosowaną klasyfikację przetok szyjno-jamistych na podstawie obrazów angiograficznych. Zgodnie z tym podziałem wyodrębnia się 4 typy pr zetok: bezpośrednie (typ A) i pośrednie (typy B, C, D). P rzetoki typu A stanowią 70–90% przypadków. Są to najczęściej urazy oraz pęknięcie tętniaka tętnicy szyjnej wewnętrznej w odcinku jamistym. Wśród przyczyn typów B, C, D, które stanowią 10–30% przypadków, wymienia się czynniki prowadzące do osłabienia ścian naczyń: nadciśnienie tętnicze, miażdżycę oraz choroby układowe tkanki łącznej. Klasyczna triada objawów przetoki szyjno-jamistej obejmuje: obrzęk i przekrwienie gałki ocznej, wytrzeszcz i tętniący szum naczyniowy. Ponadto mogą występować: opadanie powiek, zaburzenia gałkoruchowe (uszkodzenie nerwów III, IV, VI), ubytki w polu widzenia oraz bóle twarzy w zakresie unerwienia pierwszej i drugiej gałęzi nerwu V. Diagnostyka jest zazwyczaj złożona, prowadzona zarówno przez neurologów, jak i okulistów. Badaniem diagnostycznym z wyboru jest cyfrowa angiografia subtrakcyjna. Zazwyczaj wykonuje się r ównież tomografię komputerową (CT, computed tomography) głowy, angiografię metodą rezonansu magnetycznego mózgowia, CT oczodołów, badanie okulistyczne (obejmujące ocenę: ostrości wzroku, dna oka, ciśnienia śródgałkowego, ultrasonografię gałki ocznej). W zależności od typu pr zetoki stosuje się leczenie zachowawcze lub inwazyjne (endowaskularne — embolizacja pr zetoki lub klasyczny zabieg neurochirurgiczny). Autorzy przedstawili trzy przypadki przetok szyjno-jamistych o różnej etiologii obrazujących różnorodność objawów klinicznych oraz trudności diagnostyczno-terapeutyczne.

Skala ASPECTS w udarze niedokrwiennym

Autor: Anna Podlasek, Adam Kobayashi, Iris Q. Grunwald

Skala ASPECTS (Alberta Stroke Program Early CT Score) powstała na początku XXI wieku jako kwantyfikator wczesnych zmian niedokrwiennych na obrazach tomografii komputerowej u pacjentów podejrzanych o ostry udar niedokrwienny mózgu. Obejmuje zakres od 0 do 10 pkt., gdzie 10 pkt. oznacza stan prawidłowy. Jest ona skorelowana z rokowaniem. Obecnie jest jednym z kryteriów podczas kwalifikacji chorych do trombektomii mechanicznej.

W artykule omówiono historię, rozwój i przyszłość skali ASPECTS oraz opisano praktyczny protokół oceny.

Pol. Przegl. Neurol 2018;14(4):222-229.

Diagnostyka zawrotów głowy w warunkach szpitalnego oddziału ratunkowego

Autor: Marcin Wiącek, Iwona Sadza, Halina Bartosik-Psujek

Diagnostyka zawrotów głowy, ze względu na mnogość przyczyn i ich trudne różnicowanie, jest istotnym wyzwaniem w codziennej pracy neurologa konsultującego chorych w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego. W świetle aktualnej wiedzy dolegliwości, które wyznaczają klasyczne podejście diagnostyczne, pacjenci często podają w sposób zmienny i niewiarygodny. Stawia to pod znakiem zapytania dotychczasowy podział na zawroty układowe i nieukładowe. Wykazano, że zaburzenia uznawane do tej pory za sztandarowe dla obu grup mogą powodować zarówno jeden, jak i drugi typ dolegliwości. Opieranie się wyłączenie na subiektywnych objawach może prowadzić do pomyłek diagnostycznych. Na podstawie przeglądu aktualnego piśmiennictwa przedstawiono inne podejście do różnicowania zawrotów głowy. Oparto je na wiarygodnych danych dostępnych w badaniu podmiotowym — zmienności objawów w czasie i czynnikach prowokujących. W ten sposób wyróżnia się kilka grup klasyfikacyjnych, w ramach których stosuje się celowane badania dodatkowe pozwalające ustalić ostateczne rozpoznanie.
Pol. Przegl. Neurol 2018;14(4):209-221.

Pol. Przegl. Neurol. Tom 15, Supl. B (2019)

Zaburzenia mowy w atypowych zespołach parkinsonowskich — diagnostyka różnicowa i terapia

Autor: Klaudia Kluj-Kozłowska, Emilia J. Sitek, Jarosław Sławek

W pracy pr zedstawiono charakterystykę zaburzeń mowy i komunikacji językowej w atypowych zespołach parkin - sonowskich. Wskazano na rolę neurologopedy w diagnostyce różnicowej i terapii pacjentów z: otępieniem z ciałami Lewy’ego (DLB, dementia with Lewy bodies), zanikiem wieloukładowym, postępującym porażeniem ponadjądrowym (PSP, progressive supranuclear palsy) oraz zespołem korowo-podstawnym (CBS, corticobasal syndrome). Zaburzenia mowy o typie dyzartrii występują we wszystkich wymienionych jednostkach chorobowych. U chorych mogą się także pojawić zaburzenia połykania. Określenie rodzaju dyzartrii oraz wykazanie lub wykluczenie obecności innych zaburzeń mowy, takich jak apraksja oralna i apraksja mowy, niepłynna afazja (typowe w CBS, niekiedy obecne również w PSP) czy zaburzenia dyskursu (DLB), jest szczególnie istotne w diagnostyce różnicowej. W tym celu nie tylko konieczna jest ocena zdolności oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych, ale także sprawdzenie umiejętności nazywania i tworzenia prawidłowych pod względem leksykalnym i gramatycznym dłuższych wypowiedzi językowych. Badanie neurologopedyczne może mieć uzupełniające znaczenie w różnicowaniu zaniku wieloukładowego, zespołu korowo- -podstawnego oraz postępującego porażenia nadjądrowego. Dane z piśmiennictwa nie pozwalają na jednoznaczne wykazanie skuteczności terapii neurologopedycznej u pacjentów z atypowymi zespołami parkinsonowskimi. Działania te są uznawane za postępowanie wspomagające, które ma na celu przede wszystkim podtrzymanie zdolności komunikacji oraz samodzielnego i bezpiecznego połykania. Ze względu na postępujący charakter zaburzeń mowy w zespołach parkinsonowskich o etiologii neurozwyrodnieniowej oddziaływania terapeutyczne powinny być wdrażane jak najwcześniej.

Prawidłowe rozpoznanie choroby jest kluczowe dla doboru postępowania leczniczego: rozpoznanie bólu głowy typu napięciowego (TTH, Tension-Type Headache) ustalamy według kryteriów diagnostycznych Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy (ICHD-3, International Classification of Headache Disorders 3rd edition). Kryteria rozpoznania zostały opublikowane po raz pierwszy w 1988 roku, następnie w 2004, 2013, a ostatnia modyfikacja pochodzi z roku 2018. Prezentowane zasady rozpoznania TTH oparte są o kryteria klasyfikacyjne z 2018 roku.

Rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne postępowania w migrenie

Autor: Izabela Domitrz, Wojciech Kozubski

Prawidłowe rozpoznanie choroby jest kluczowe dla adekwatnego i skutecznego postępowania leczniczego.Kryteria diagnostyczne migreny zostały opublikowane po raz pierwszy w1988 roku, następnie w 2004, 2013, a ostatnia modyfikacja pochodzi z roku 2018; prezentowane w niniejszym opracowaniu kryteria rozpoznania migreny są oparte o najnowsze kryteria klasyfikacyjne. Zgodnie z aktualną klasyfikacją diagnostyczną Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy (ICHD-3, International Classification of Heada-che Disorders 3rd edition) podano kryteria klasyfikacyjne migreny, jako definicje migreny bez aury, migreny z aurą oraz migreny przewlekłej. W kategorii migreny epizodycznej rozpoznajemy, zgodnie zICHD-3, migrenę miesiączkową (pure menstrual migraine) oraz migrenę zależną od miesiączki (menstrually related migraine).

Leczenie żywieniowe w neurologii — stanowisko interdyscyplinarnej grupy ekspertów Część III. Rola żywienia w chorobie Alzheimera

Autor: Tomasz Sobów, Alekandra Karbowniczek, Stanisław Kłęk, Maria Barcikowska-Kotowicz, Tomasz Gabryelewicz, Anna Barczak, Jarosław Sławek

Choroba Alzheimera może prowadzić do niedożywienia i kacheksji, których przyczyny są złożone. Autorzy przedstawiają interdyscyplinarne rekomendacje dotyczące szybkiego wykrywania, diagnozowania oraz postępowania w stanach niedożywienia w zespołach otępiennych, ze szczególnym uwzględnieniem choroby Alzheimera. Istnieją przesłanki wskazujące na to, że prawidłowy stan odżywienia, dieta zbliżona do śródziemnomorskiej oraz specyficzna interwencja żywieniowa zawierająca zestawy określonych substancji mogą się przyczyniać do spowolnienia tempa postępu zaburzeń poznawczych, chociaż wymaga to dalszych badań.