Artykuły

FILTRUJ
Słowa kluczowe arrow arrow
Kategoria arrow arrow

Mimo że dożylne leczenie trombolityczne jest skutecznym i obecnie powszechnie akceptowanym sposobem postępowania w ostrej fazie udaru niedokrwiennego mózgu, zastosowanie tej metody nadal pozostaje nie w pełni wykorzystane. Jednym z ważniejszych tego powodów (poza ograniczeniami wynikającymi z protokołu leczenia) wydaje się obawa przed powikłaniami krwotocznymi, zwłaszcza wewnątrzczaszkowymi. Celem niniejszego artykułu jest zbiorcze przedstawienie badań dotyczących czynników ryzyka wewnątrzczaszkowych powikłań krwotocznych po leczeniu trombolitycznym. Analiza ma przybliżyć i uporządkować zagadnienia oraz uświadomić czytelnikom, że wyniki badań nie są jednoznaczne i nie powinny negatywnie wpływać na podejmowanie decyzji o leczeniu za pomocą rekombinowanego tkankowego aktywatora plazminogenu.

Postępowanie w tikach i zespole Gillesa de la Tourette’a — rekomendacje grupy ekspertów

Autor: Piotr Janik, Tomasz Wolańczyk, Anita Bryńska, Marcin Żarowski, Katarzyna Szamburska-Lewandowska, Natalia Szejko

Tiki to gwałtowne, szybkie, nawracające i nierytmiczne ruchy (tiki ruchowe) lub wokalizacje (tiki głosowe). Tiki są stałym objawem zespołu Gillesa de la Tourette’a (GTS, Gilles de la Tourette syndrome), z którymi często współistnieją zaburzenia psychiatryczne. W pracy przedstawiono epidemiologię, patofizjologię, naturalny przebieg, kryteria diagnostyczne, symptomatologię, rokowanie i różnicowanie w GTS. Głównym celem prezentowanych rekomendacji interdyscyplinarnej grupy ekspertów jest przedstawienie postępowania terapeutycznego i sposobów leczenia tików u dzieci i osób dorosłych z GTS.

Rola żywienia w chorobie Parkinsona

Autor: Aleksandra Karbowniczek, Halina Sienkiewicz-Jarosz, Anna Czernuszenko, Stanisław Kłęk, Tomasz Sobów, Jarosław Sławek

Choroba Parkinsona (PD, Parkinson’s disease) to schorzenie neurozwyrodnieniowe z osiowymi objawami, takimi jak bradykinezja, sztywność, drżenie i zaburzenia odruchów postawnych. Prawidłowe odżywianie oraz dostosowanie diety do przyjmowanych leków ma istotne znaczenie na każdym etapie choroby. U niektórych pacjentów w zaawansowanym stadium PD obserwuje się chudnięcie (niekorzystny wskaźnik przebiegu choroby).

Zdolność do prowadzenia pojazdów w chorobach neurozwyrodnieniowych przebiegających z otępieniem

Autor: Anna Przewłócka, Emilia J. Sitek, Adam Tarnowski, Jarosław Sławek

Celem pracy jest omówienie wpływu wybranych chorób neurozwyrodnieniowych przebiegających z otępieniem na zdolność do prowadzenia pojazdów. Uwzględniono także zalecenia grup eksperckich odnośnie do oceny zdolności do prowadzenia pojazdów przez osoby z chorobami neurozwyrodnieniowymi i metody oceny neuropsychologicznej, które mogą być pomocne w tej ocenie. Prowadzenie samochodu wymaga zaangażowania wielu procesów poznawczych związanych z aktywnością różnych sieci neuronalnych.

Uszkodzenia drogi wzrokowej w rezonansie magnetycznym

Autor: Anna Przewłócka, Emilia J. Sitek, Adam Tarnowski, Jarosław Sławek

Droga wzrokowa jest złożonym systemem neuronalnym przetwarzającym bodźce wzrokowe rejestrowane przez komórki fotoreceptorowe siatkówki, a odbierane przez ośrodki korowe płatów potylicznych. Badanie metodą rezonansu magnetycznego umożliwia zobrazowanie wszystkich odcinków drogi wzrokowej, pomaga w ustaleniu przyczyny i lokalizacji, a także stopnia jej uszkodzenia, ułatwia rokowanie, planowanie, jak również monitorowanie przebiegu choroby i leczenia.

Opieka nad bliskim z otępieniem typu alzheimerowskiego (AD, Alzheimer’s dementia) jest trudna i wiąże się z odczuwaniem obciążeń fizycznego, ekonomicznego i emocjonalnego. Istnieje wyraźna zależność między jakością sprawowanej opieki a zaan­gażowaniem opiekuna i dlatego poszukuje się czynników, które mogą negatywnie oddziaływać na stan psychologiczny opiekunów, zmniejszając tym samym efektywność ich działań.

Celami pracy były ocena zmiennych wpływających na poziom obciążenia odczuwanego przez opiekunów osób z AD, ocena zależności poczucia obciążenia od czasu trwania opieki, czynników demograficznych opiekunów, uzyskiwanego wsparcia społeczne­go, dyspozycji opiekuna do wyrażania wdzięczności. W metodyce badania zastosowano: Kwestionariusz Poczucia Obciążenia (KPO), Skalę Znaczenia Innych do pomiaru wsparcia społecznego, Kwestionariusz Wdzięczności (GQ-6), ankietę dotyczącą danych demograficznych opiekuna oraz chorego, czasu trwania AD i opieki. Badaniem objęto grupę 84 opiekunów rodzinnych osób z chorobą Alzheimera (22 mężczyzn, 62 kobiety). Badanie pozwoliło ustalić pewne charakterystyki opiekunów osób z AD. Wykazano, że satysfakcja z otrzymywanego wsparcia społecznego stanowi predykator niższego poziomu poczucia obciążenia u opiekuna, a najistotniejszym czynnikiem wpływającym na subiektywne poczucie obciążenia opieką jest zadowolenie z otrzymywane­go wsparcia. Stwierdzono, że dyspozycja opiekuna do bycia wdzięcznym nie jest predykatorem dla odczuwanego obciążenia oraz że czas trwania opieki nie jest czynnikiem umożliwiającym przewidywanie poczucia obciążenia u opiekunów osób z AD.

Pol. Przegl. Neurol 2018;14(2):75-80.

Zespół Millera-Fishera po przeszczepieniu wątroby u pacjenta przewlekle leczonego immunosupresyjnie

Autor: Joanna Dębrowska-Wójcik, Paulina Zduniuk, Ryszard Zimnoch

Zespół Millera-Fishera (MFS, Miller-Fisher syndrome) stanowi rzadką postać zespołu Guillaina-Barrégo. Charakteryzuje się oftalmoplegią, ataksją i arefleksją. Objawy oczne mogą się ma­nifestować jako oftalmoplegia całkowita ze zniesieniem reakcji źrenic oraz niedowładem mięśni gałkoruchowych, czasami bez opadania powiek. Istnieje korelacja między występowaniem MFS a obecnością przeciwciał anty-GQ1b przeciwko gangliozydom. Ich największe nagromadzenie stwierdza się przy przewężeniach Ranviera włókien nerwów gałkoruchowych, co może tłumaczyć występowanie oftalmoplegii. W artykule opisano MFS u 43-letnie­go mężczyzny leczonego immunosupresyjnie po przeszczepieniu wątroby w okresie jej postępującej niewydolności.

Pol. Przegl. Neurol 2018;14(2):100-104.

Metoda spektroskopii w bliskiej podczerwieni (NIRS, near infrared spectroscopy) umożliwia nieinwazyjny pomiar regionalnego utlenowania mózgu (rSO2), dzięki wykorzystaniu selektywnej absorpcji promieniowania fal elektromagnetycznych z zakresu 660–940 nm, przez obecne w organizmie człowieka chromofory. W praktyce klinicznej NIRS jest używana jako narzędzie wspomagające monitorowanie stanu pacjenta, między innymi w czasie operacji. Doniesienia literaturowe wskazują na przydatność tej metody w diagnostyce wczesnych zmian niedokrwiennych oraz zaburzeń w perfuzji mózgu. W pracy przedstawiono zasadę działania NIRS oraz zaprezentowano możliwości wykorzystania tej metody w diagnostyce zaburzeń w ośrodkowym układzie nerwowym. Dokonano także przeglądu prac naukowych, przedstawiających zastosowanie NIRS do monitorowania chorych po krwotoku podpajęczynówkowym z pękniętego tętniaka. Mimo ograniczeń technicznych, dane z piśmiennictwa wskazują na duże możliwości wykorzystania NIRS w diagnostyce zaburzeń krążenia mózgowego, co ułatwi ocenę stanu pacjenta oraz pozwoli na prognozowanie wczesnych i odległych wyników leczenia.

Pol. Przegl. Neurol 2018;14(1):22-27.

Udar niedokrwienny mózgu to ostra choroba ośrodkowego układu nerwowego, spowodowana zamknięciem naczyń mózgowych. Wyróżnia się następujące sposoby leczenia ostrego udaru niedokrwiennego mózgu: leczenie przyczynowe (reperfuzja farmakologiczna za pomocą rt-PAIV i trombektomia mechaniczna) oraz leczenie wspomagające (neuroprotekcja i neuroregeneracja). Leczenie przyczynowe stosowane u ponad 10% chorych na udar mózgu znacząco zwiększa szanse na powrót do zdrowia. Z kolei skuteczność leków neuroprotekcyjnych i leków neuroregeneracyjnych, mimo wielu korzystnych wyników uzyskanych w badaniach eksperymentalnych, została udokumentowana tylko w pojedynczych badaniach klinicznych. Do takich wyjątków należy cytykolina. Działanie cytykoliny polega na ochronie i regeneracji fosfolipidów błon komórkowych, zwiększeniu syntezy acetylocholiny i dopaminy oraz obniżeniu generacji wolnych rodników. U chorych na udar mózgu przeprowadzono dwa rodzaje badań z zastosowaniem cytykoliny: 1) badania w ostrym okresie udaru, do 14 dni po zachorowaniu, oceniające wpływ cytykoliny na samodzielność chorych badaną za pomocą skali Rankina i na aktywność codziennego życia badaną za pomocą indeksu Barthel w perspektywie krótkoterminowej, tzn. do 12 tygodni; 2) badania po okresie ostrym, po 6 tygodniach po zachorowaniu na udar mózgu oceniające wpływ długoterminowego leczenia cytykoliną na funkcje poznawcze i jakość życia w perspektywie odległej, tzn. do dwóch lat. W ciągu ostatnich 40 lat przeprowadzono 17 badań klinicznych oceniających skuteczność cytykoliny u chorych na ostry udar niedokrwienny w odniesieniu do krótkoterminowej samodzielności i aktywności codziennego życia. Sześć z nich wykazało skuteczność w zakresie badanych pierwszorzędowych punktów końcowych, a cztery – w analizie drugorzędowych punktów końcowych lub w analizie podgrup. Badania te wykorzystano w sześciu metaanalizach; w pięciu przypadkach wskazujących na skuteczność cytykoliny w tej grupie chorych. Ich wyniki pozwalają na rekomendowanie cytykoliny u chorych na ostry udar niedokrwienny jako leczenia wspomagającego, w szczególności u chorych ze średnio nasilonym deficytem neurologicznym, u których lek będzie włączony do 24 godzin po zachorowaniu w dawce 2000 mg/dobę. U chorych, którym włączano cytykolinę do leczenia przewlekłego, 6 tygodni po zachorowaniu na udar mózgu w dawce 1000 mg/dobę stwierdzono korzystny wpływ tego leku na funkcje poznawcze i jakość życia.

Zawroty głowy; przyczyny, epidemiologia, rodzaje i leczenie

Autor: Hanna Sienkiewicz-Jarosz, Konrad Rejdak

Zawroty dotyczą 5–10% populacji ogólnej, przy czym ich częstość wzrasta z wiekiem i po 65, roku życia osiąga aż 30%. Należy pa­miętać, że zawroty głowy są przyczyną blisko 1,5% hospitalizacji, gdyż często pojawiają się jako pierwszy objaw wielu schorzeń. Zawrotami określane jest subiektywne odczucie wirowania, koły­sania, braku stabilności lub braku równowagi. Ponadto zawroty są jednym z podstawowych objawów tak zwanego ostrego zespołu przedsionkowego, w którym konieczne dla wyników leczenia jest zróżnicowanie przyczyn między uszkodzeniami części ośrodkowej (jądra przedsionkowe, móżdżek, mózg) i obwodowej (narząd przedsionkowy) układu równowagi, jak również wykluczenie chorób somatycznych.

Postępowanie u pacjenta z zawrotami głowy jest ukierunkowane przede wszystkim na wykrycie przyczyny, co ułatwia wdrożenie leczenia przyczynowego, o ile jest ono możliwe. Równolegle waż­nym etapem leczenia pozostaje terapia objawowa ukierunkowana na łagodzenie objawów, które mogą być bardzo przykre dla pa­cjenta. Kolejnym ważnym etapem będzie oczywiście postępowanie rehabilitacyjne w celu poprawy funkcji układu przedsionkowego.

W ostatnich latach dokonuje się postęp w zakresie zarówno diag­nostyki, jak i leczenia, co przyczynia się do zmniejszania skutków tego ważnego objawu klinicznego u pacjentów.

Pol. Przegl. Neurol 2018;14(2):67-74.