Udowodniona skuteczność nusinersenu w SMA

10 Stycznia 2018

Rdzeniowy zanik mięśni (SMA, spinal muscular atrophy) to choroba neuronów ruchowych rdzenia kręgowego, w przebiegu której dochodzi do ich obumierania, co skutkuje zanikami mięśniowymi, postępującymi niedowładami kończyn, a w postaciach najcięższych niewydolnością oddechową i bardzo wczesnym zgonem. Najbardziej dramatyczny przebieg ma typ 1 SMA, w którym choroba ujawnia się w pierwszych miesiącach po urodzeniu a czas przeżycia pacjentów wynosi 2–4 lata.

Rdzeniowy zanik mięśni jest chorobą warunkowaną genetyczne, dziedziczoną w sposób autosomalny recesywny. Jej występowanie wiąże się z mutacją genu kodującego białko SMN (ang. survival motor neuron protein). Udział nieprawidłowego produktu zmutowanego genu w procesie apoptozy motoneuronu nie jest poznany, ale wyniki badań sugerują, że im mniejsza ilość prawidłowego białka SMN, tym cięższy przebieg choroby.

Dotychczas dostępne były jedynie zachowawcze metody leczenia: fizykoterapia, interwencje ortopedyczne i różne formy wentylacji mechanicznej. W 2016 roku opublikowano wyniki badania II fazy, w którym pozytywne zweryfikowano skuteczność nusinersenu w leczeniu SMA. Nusinersen jest antysensownym oligonukleotydem modyfikującym proces powstawania mRNA zmutowanego genu SMN, dzięki czemu w większej ilości produkowane jest prawidłowe białko SMN.

W listopadzie 2017 roku w „New England Journal of Medicine” opublikowano wyniki klinicznego badania III fazy, w którym prowadzono ponad roczną obserwację skuteczności nusinersenu. W badaniu uczestniczyło łącznie 122 dzieci w wieku do 210 dni, u których rozpoznano SMA. Głównym kryterium wykluczenia była obniżona wydolność oddechowa stwierdzona w ocenie przesiewowej. Uczestniczący w badaniu pacjenci losowo byli przydzielani do grupy leczonej nusinersenem lub do grupy poddawanej pozornej terapii. Lek był podawany intratekalnie, terapia pozorna polegała na ukłuciu pacjenta cienka igłą w okolicy, w której podawano by nusinersen.

W trakcie badania zaobserwowano, że w grupie otrzymującej nusinersen znacząco więcej dzieci osiągało kolejne etapy rozwoju ruchowego (51% vs. 0%). Ryzyko wystąpienia w trakcie obserwacji zgonu lub konieczności rozpoczęcia permanentnej wentylacji mechanicznej było znacznie niższe.

Badanie Finkela i wsp. jest kolejnym dowodem na to, że najprawdopodobniej zyskaliśmy możliwość leczenia choroby dotychczas uznawanej za nieuleczalną. Lek został dopuszczony do stosowana na terenie Europy w terapii SMA, jednak nierozwiązanym problemem jest niezwykle wysoki koszt terapii.

Opracował: dr n. med. Mariusz Siemiński

Źrodło: Finkel RS i wsp. Nusinersen versus Sham Control in Infantile-Onset Spinal Muscular Atrophy. N Engl J Med 2017; 377: 1723–1732.