SynuClean-D – nadzieja na przyczynowe leczenie choroby Parkinsona?

5 Listopada 2018

Choroba Parkinsona jest, jak wiemy, postępującą chorobą neurodegeneracyjną, której zasadniczym elementem jest utrata neuronów dopaminergicznych i spadek ilości dostępnej dopaminy, co ostatecznie przekłada się na obraz kliniczny choroby. Powiązanie objawów choroby Parkinsona z transmisją dopaminergiczną było wielkim sukcesem i wyznaczyło obszar interwencji terapeutycznych prowadzonych w ciągu ostatniego półwiecza. Terapia dopaminergiczna (w różnych formach) pozwoliła poprawić kontrolę objawów, wydłużyła okres przeżycia pacjentów oraz poprawiła ich jakość życia, ale wciąż jest jedynie terapią objawową, bez potencjału neuroprotekcyjnego.

Opracowanie leczenia neuroprotekcyjnego, spowalniającego lub zatrzymującego degenerację neuronów dopaminergicznych jest trudne, gdyż patomechanizm choroby Parkinsona pozostaje nieznany. Wiemy, że choroba Parkinsona jest synukleinopatią: jednym z elementów prowadzących do uszkodzenia komórki jest odkładanie się w neuronach złogów białka alfa-synukleiny, formujących tak zwane ciała Lewy’ego. Obecność tych wtrętów komórkowych miałaby być czynnikiem zapoczątkowującym proces neurodegeneracyjny, prowadzący do śmierci komórki. Odkładanie się synukleiny jest konsekwencją jej niewłaściwej konfiguracji prowadzącej do tworzenia się agregatów tego białka. Stąd przypuszczenie, że zahamowanie agregacji alfa-synukleiny mogłoby stanowić leczenie przyczynowe choroby Parkinsona.

Zespól badaczy z Barcelony opracował cząsteczkę zdolną (poprzez swoje właściwości przestrzenne) zablokować możliwość tworzenia agregatów przez cząsteczki alfa-synukleiny. Cząsteczkę nazwano SynuClean-D. Jej efekt biologiczny przetestowany został o bezkręgowy model choroby Parkinsona (nicienie Caenorhabditis elegans). Stwierdzono , że obecność SynuClean-D zmniejsza szybkość odkładania się agregatów alfa-synukleiny, a także ogranicza toksyczny efekt złogów tego biała. Wyniki badania zostały opublikowane pod koniec września przez Proceedings of National Academy of Science (PNAS), aktualnie artykuł jest dostępny na stronie czasopisma, zostanie opublikowany w jednym z jego najbliższych numerów.

Droga od eksperymentów na nicieniach do praktyki klinicznej jest bardzo długa i kręta, przed SynuClean-D prawdopodobnie kilkanaście lat kolejnych testów. Niemniej jednak, istnienie cząsteczki zapobiegającej tworzeniu się agregatów alfa-synukleiny to z pewnością dobra wiadomość, dająca nadzieję na leczenie przyczynowe chorób neurodegeneracyjnych zależnych od synukleiny.

Opracował: dr hab. Mariusz Siemiński

Źródło: Pujols J i wsp. Small molecule inhibits α-synuclein aggregation, disrupts amyloid fibrils, and prevents degeneration of dopaminergic neurons. PNAS, 2018; doi.org/10.1073/pnas.1804198115