Skala SeLECT — sposób na przewidywanie padaczki poudarowej

20 Lutego 2018

Udar mózgu jest jedną z istotniejszych przyczyn padaczki pojawiającej się u osób dorosłych. Dochodzi do niej u około 9 % pacjentów w ciągu 5 lat od udaru. Możliwość klinicznego oszacowania ryzyka rozwoju padaczki poudarowej pozwoliłaby na zaplanowanie adekwatnej opieki pacjentom szczególnie zagrożonym.

Marian Galovic wraz ze współpracownikami ze Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i Niemiec przeprowadził retrospektywną analizę danych klinicznych 1200 pacjentów po udarze mózgu, sprawdzając, jakie zmienne wiążą się z wystąpieniem padaczki poudarowej. Na tej podstawie wyodrębniono 5 zmiennych, którym nadano wagi punktowe. Tak skonstruowane narzędzie poddano weryfikacji w kolejnej, niemal 1200-osobowej kohorcie pacjentów, uzyskując potwierdzenie trafności przewidywania wystąpienia padaczki.

Nazwa narzędzia — SeLECT — to akronim wiążący się ze zmiennymi uwzględnianymi w algorytmie predykcyjnym: ciężkość udaru według skali NIHSS (severity of stroke), udar w przebiegu miażdżycy dużych tętnic (large-artery atherosclerotic aetiology), wczesne poudarowe napady drgawkowe (early seizures, do 7 dni od wystąpienia udaru), uszkodzenie kory mózgowej (cortical involvement), zajęcie dorzecza tętnicy środkowej mózgu (teritory of MCA involved). Wagi punktowe poszczególnych zmiennych wyglądają następująco:

Ciężkość udaru

NIHSS ≤ 3

NIHSS 4-10

NIHSS ≥ 11

0 punktów

1 punkt

2 punkty

Miażdżyca dużych tętnic

NIE

TAK

0 punktów

1 punktów

Wczesne napady (do 7 dni po udarze)

NIE

TAK

0 punktów

3 punkty

Uszkodzenie kory mózgowej

NIE

TAK

0 punktów

2 punkty

Zajęcie dorzecza środkowej tętnicy mózgu

NIE

TAK

0 punktów

1 punkt

W skali uzyskać można od 0 do 9 punktów. U pacjentów z wynikiem 0 ryzyko wystąpienia padaczki w ciągu 5 lat od udaru wynosi 1,3%, natomiast u pacjentów z wynikiem 9 punktów — 83%.

Dzięki pracy Galovica i wsp. powstało proste w obsłudze narzędzie pozwalające bez kosztów wytypować pacjentów wymagających szczególnej opieki epileptologicznej po udarze mózgu. Następnym cennym krokiem byłaby weryfikacja hipotezy, czy profilaktyczne stosowanie leków przeciwpadaczkowych u pacjentów szczególnie zagrożonych padaczką poudarową (np. z wynikiem SeLECT 8 lub 9 punktów) przyniosłoby zmniejszenie zagrożenia napadami.

Opracował: dr n. med. Mariusz Siemiński

Źródło: Galovic M et al. Prediction of late seizures after ischaemic stroke with a novel prognostic model (the SeLECT score): a multivariable prediction model development and validation study. Lancet Neurol. 2018; 17: 143-152.