Skala oceny objawów opuszkowych w stwardnieniu zanikowym bocznym

20 Lipca 2018

Objawy opuszkowe są jednym z bardziej dokuczliwych i trudnych do opanowania objawów w przebiegu stwardnienia zanikowego bocznego (ALS, Amyotrophic Lateral Sclerosis). Niemożność przyjmowania pokarmów, ślinotok, ryzyko zachłyśnięcia istotnie przekładają się na spodziewany czas przeżycia pacjentów. Ze względu na wpływ objawów opuszkowych na przeżywalność pacjentów oraz ich jakość życia, obszar ten powinien być szczególnie monitorowany w praktyce klinicznej, a zwłaszcza w badaniach oceniających skuteczność interwencji terapeutycznych w tej chorobie. Tymczasem brakuje zwalidowanych narzędzi klinimetrycznych pozwalających na prostą, bezprzyrządową, ale wiarygodną ocenę funkcji opuszkowych u pacjentów z ALS. Smith i wsp. prezentują w European Journal of Neurology wyniki badania oceniającego przydatność nowej skali CNS-BFS (ang. Centre for Neurological Study Bulbar Function Scale). Jest to narzędzie opierające się o informacje uzyskane od pacjenta. Badający zadaje łącznie 21 pytań dotyczących mowy, połykania i wydzielania śliny. Każdy z tych obszarów jest opisany 7 zdaniami/pytaniami, do których przypisane jest 5 możliwych odpowiedzi o narastającej wartości punktowej (od 1 do 5). Pacjenci, którzy nie są w stanie rozmawiać uzyskują w każdym z pytań związanych z mową 6 punktów. Wyniki skali mogą wahać się od 21 (całkowity brak objawów opuszkowych) do 112 punktów).

Autorzy porównali wyniki uzyskane w skali CNS-BFS z klinicznymi pomiarami mowy (głośne czytanie), połykania (czas potrzebny do połknięcia 30 ml płynu i łyżki stałego pokarmu) i obserwacjami dotyczącymi ślinotoku. W analizie uwzględniono także wyniki w skali ALS Functional Rating Scale-Revised (ALSFRS-R) — najczęściej stosowanej skali w badaniach klinicznych nad ALS. Autorzy stwierdzili, że wyniki skali CNS-BFS w satysfakcjonującym stopniu korelują z pozostałymi pomiarami klinicznymi. Podsumowali oni swój artykuł stwierdzeniem, że tego typu skale są bardzo użyteczne w ciągłej ocenie funkcjonowania pacjentów z ALS.

W swoim artykule Smith i wsp. prezentują nową skalę w całości. Wobec braku zwalidowanej polskiej wersji tej skali wykorzystanie jej w projektach naukowych jest niepoprawne metodologiczne. Warto jednak rozważyć stosowanie pytań (i gradacji odpowiedzi) z tej skali w swojej praktyce klinicznej, by uzyskać klinimetryczny opis zajęcia opuszki w przebiegu stwardnienia zanikowego bocznego. Artykuł został opublikowany w ramach otwartego dostępu — można go bezpłatnie pobrać ze strony European Journal of Neurology.

Opracował: dr hab. n. med. Mariusz Siemiński

Źródło: Smith RA i wsp. Assessment of bulbar function in amyotrophic lateral sclerosis: validation of a self-report scale (Center for Neurologic Study Bulbar Function Scale). European Journal of Neurology. 2018, 25: 907–916.