Rok 2019 rokiem chorób ze spektrum neuromyelitis optica

14 Listopada 2019

dr hab. n. med. Alicja Kalinowska1,2
1Katedra i Klinika Neurologii, Zakład Neurochemii i Neuropatologii,
Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
2Katedra Neurologii, Mayo Clinic, Rochester, USA

Choroba Devica (neuromyelitis optica, NMO), początkowo traktowana jako wariant stwardnienia rozsianego charakteryzujący się jednoczesnym, obustronnym ostrym zapaleniem nerwów wzrokowych oraz poprzecznym zapaleniem rdzenia kręgowego, wraz z odkryciem jej związku z obecnością patogennych przeciwciał przeciwko akwaporynie 4 (aqp-4) uległa wyodrębnieniu jako pierwotna astrocytopatia cechująca się nawracającymi epizodami zapalenia nerwów wzrokowych oraz rdzenia kręgowego. W zależności od statusu immunologicznego w zakresie przeciwciał przeciwko aqp-4, pacjentów klasyfikuje się jako seropozytywnych lub seronegatywnych w ramach tzw. spektrum NMO.

Z uwagi na szybko postępującą niepełnosprawność i ograniczoną skuteczność dotychczas proponowanych w NMO terapii (sterydoterapia, plazmafereza, dożylne immunoglobuliny w leczeniu rzutów oraz stosowane off-label w celu zapobiegania rzutom m.in. azatiopryna, mykofenolan mofetilu, rituximab), spektrum NMO obarczone jest bardzo niekorzystnym rokowaniem dla pacjenta.

Rok 2019 okazał się przełomowy w zakresie terapii NMO. Na tegorocznym kongresie Amerykańskiej Akademii Neurologii oraz na europejskim kongresie ECTRIMS zaprezentowano przełomowe doniesienia na temat skuteczności nowych leków w NMO, satralizumabu (przeciwciało przeciwko interleukinie 6, IL-6), ekulizumabu (przeciwciało przeciwko składowej C5 dopełniacza) i inebilizumabu (przeciwciało przeciwko receptorowi CD19 na limfocytach B). Wyniki badań farmakoklinicznych III fazy dla wszystkich wymienionych leków świadczą o wysokiej skuteczności w redukcji ryzyka kolejnych rzutów (Tabela 1), zwłaszcza w populacji pacjentów seropozytywnych w zakresie przeciwciał przeciwko aqp-4, oraz o dobrym profilu bezpieczeństwa. Latem 2019 roku dokonano rejestracji pierwszego leku w historii spektrum NMO: ekulizumab został zarejestrowany przez FDA, a następnie przez Komisję Europejską.

Jako że w NMO niepełnosprawność pacjentów zależna jest od rzutów, a nie od fazy postępującej choroby, znaczące zmniejszenie ich częstotliwości przy pomocy nowych terapii może spektakularnie poprawić rokowanie.

Czekamy na kolejne rejestracje i dostępność wszystkich 3 terapii dla pacjentów ze spektrum NMO w Polsce.

Tabela 1. Nowe opcje terapeutyczne w spektrum neuromyelitis optica

Opcja terapeutyczna

Mechanizm działania

Redukcja ryzyka rzutu względem placebo

Dawkowanie

Rejestracja w NMO

Satralizumab

Anty-IL6

-79% w populacji seropozytywnej (badanie SAkuraSky,
dozwolona inna terapia immunosupresyjna)

-74% w populacji seropozytywnej (badanie SAkura Star, monoterapia)

120 mg podskórnie w tygodniu 0–2–4 i następnie co 4 tygodnie

Oczekuje

Ekulizumab

Anty-C5

93% w populacji seropozytywnej (badanie
PREVENT, dozwolona inna terapia immunosupresyjna)

900 m dożylnie 1x/tydzień przez pierwsze 4 tygodnie, a następnie 1200 mg dożylnie co 2 tygodnie

TAK

Inebilizumab

Anty-CD19

73% w populacji seropozytywnej (badanie N-MOmentum, monoterapia)

600 mg dożylnie w dwóch dawkach po 300 mg w odstępie
2 tygodni, a następnie 300 mg co 6 miesięcy

Oczekuje

Piśmiennictwo:

Bennett JL, Greenberg B, Traboulsee A et al. Efficacy of satralizumab as monotherapy in pre-specified subgroups of SAkuraStar, a double-blind placebo-controlled Phase 3 clinical study in patients with neuromyelitis optica spectrum disorder (NMOSD). Abstract 141, ECTRIMS 2019

Cree BAC, Bennet JL, Kim HJ et al. Inebilizumab for the treatment of neuromyelitis optica spectrum disorder (N-MOmentum): a double-blind, randomised placebo-controlled phase 2/3 trial. Lancet. 2019 Oct 12;394(10206):1352-1363

Pittock SJ, Berthele A, Fujihara K et al. Eculizumab in Aquaporin-4-Positive Neuromyelitis Optica Spectrum Disorder. N Engl J Med. 2019 Aug 15;381(7):614-625