Lekkie białko neurofilamentu jako czynnik predykcyjny w chorobie Huntingtona

18 Sierpnia 2017

Choroba Huntingtona (HD, Huntington’s disease) jest postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym, powodowanym mutacją w genie huntingtyny (HTT). Jej efektem jest wzrost liczby powtórzeń sekwencji CAG i produkcji zmutowanego białka huntingtyny. O ile znajomość obrazu klinicznego i radiologicznego tej choroby oraz patognomonicznych nieprawidłowości genetycznych pozwala na postawienie prawidłowego rozpoznania, to wciąż brakuje obiektywnego wskaźnika rokowniczego. Jak do tej pory nie opracowano także metody pozwalającej oszacować ryzyko wystąpienia w danym okresie choroby u osoby, u której stwierdzi się obecność mutacji HTT.

Byrne i wspólnicy, prowadzący trzyletnie badanie obserwacyjne TRACK-HD, postanowili ocenić przydatność pomiaru stężenia lekkiego białka neurofilamentu (NfL, neurofilament light protein) we krwi pacjentów z HD w ustalaniu rokowań chorych. Autorzy korelowali stężenie Nf-L w osoczu z progresją objawów poznawczych, ruchowych i atrofii mózgu ocenianej w badaniu rezonansem magnetycznym (MRI, magnetic resonance imaging).

Do analizy włączono dane 298 osób, które ukończyły 3-letni okres obserwacji (97 osób zdrowych, 104 nosicieli mutacji HTT przed manifestacją choroby i 97 osób z objawami HD). Autorzy stwierdzili, że stężenie NfL było wyższe u nosicieli mutacji HTT niż u osób zdrowych, ponadto wzrastało równolegle do narastania objawów choroby. Wyjściowo było ono skorelowane z gorszymi wynikami w skalach oceniających funkcje kognitywne z objętością mózgu (im wyższe stężenie NfL, tym bardziej zaznaczona atrofia skorupy, jądra ogoniastego, istoty szarej i istoty białej) oraz z nasileniem zaburzeń ruchowych.

W trakcie badania u 17% początkowo bezobjawowych nosicieli mutacji HTT doszło do klinicznej (ruchowej) manifestacji choroby. Autorzy stwierdzili istotny związek między stężeniem NfL a ryzykiem klinicznego ujawnienia się choroby. Ponadto zaobserwowano istotny związek między stężeniem NfL i pogarszaniem się funkcji poznawczych oraz postępem atrofii mózgu.

Wyniki uzyskane przez Byrne i wsp. są bardzo obiecujące. Autorzy na podstawie analizowanych danych nie mogli jeszcze jednoznacznie określić wartości stężenia NfL, powyżej którego istotnie rosło ryzyko ujawnienia się choroby (np. w ciągu kolejnych 3 lat). Za wcześnie jest także na opracowanie algorytmów wykorzystujących ten czynnik w celu na przykład określania ryzyka utraty samodzielności przez pacjenta. Niemniej zbadanie znaczenia związku pomiędzy stężeniem NfL a przebiegiem choroby pozwala spodziewać się stworzenia przydatnych dla klinicystów modeli predykcyjnych, bazujących na tej wartości. Pomiar stężenia NfL może okazać się wiarygodnym markerem skuteczności leków testowanych w próbach klinicznych.

Opracował: dr n. med. Mariusz Siemiński

Źródło: Byrne LM, Blennow K, Durr A i wsp. Neurofilament light protein in blood as a potential biomarker of neurodegeneration in Huntington’s disease: a retrospective cohort analysis. Lancet Neurology 2017; 16(8): 601–609.