Fizjoterapia w chorobie Parkinsona – współpraca neurologa i fizjoterapeuty

15 Kwietnia 2019
Dnia 9 lutego 2019 roku odbyły się w Warszawie pierwsze warsztaty edukacyjne organizowane przez firmę Medtronic oraz Stowarzyszenie Fizjoterapeutów Choroby Parkinsona, pierwszego takiego w Polsce zrzeszającego specjalistów pracujących z pacjentami z PD.

Wydarzenie rozpoczęło się wykładem dr n med. Magdaleny Boczarskiej-Jedynak, „Choroba Parkinsona – patogeneza i obraz kliniczny”. Fizjoterapeuci mieli możliwość poznania przebiegu procesu neurodegeneracyjnego, objawów ruchowych i pozaruchowych, powikłań ruchowych w zaburzeniach chodu i postawy w chorobie Parkinsona. Podczas całodniowych warsztatów został również poruszony temat: „Specyfika Interwencji Fizjoterapeutycznych w chorobie Parkinsona. Od fizjoprofilaktyki do fizjostymulacji”, zagadnienie zostało omówione przez mgr Adama Sigera, Prezesa Stowarzyszenia Fizjoterapeutów Choroby Parkinsona. Spotkanie zamknął panel interaktywny któremu towarzyszyła dyskusja „Praktyczne wskazówki postępowania rehabilitacyjnego w chorobie Parkinsona – przypadki kliniczne, propozycje terapii.

Znaczenie fizjoterapii w chorobie Parkinsona

Z roku na rok rośnie liczba badań naukowych potwierdzających pozytywny wpływ fizjoterapii na poprawę jakości życia pacjentów z chorobą Parkinsona. Mimo powszechnie panującej opinii o korzystnym oddziaływaniu fizjoterapii, dostęp do niej dla pacjentów z choroba Parkinsona jest w naszym kraju znacznie utrudniony. Wskazane byłoby wprowadzenie postępowania fizjoterapeutycznego bezpośrednio po rozpoznaniu choroby. Regularny kontakt chorego z fizjoterapeutą na tym etapie umożliwiłby edukację ruchową pacjenta pozwalającą na wytworzenie nawyków systematycznych ćwiczeń fizycznych przeciwdziałających specyficznym objawom ruchowym, jakie mogą się pojawić na różnych etapach choroby. Jak najwcześniejsze rozpoczęcie regularnych ćwiczeń ruchowych pod nadzorem fizjoterapeuty może znacząco opóźnić rozwój choroby, wpłynąć na poprawę jakości życia chorego oraz ograniczyć liczbę upadków. W Holandii działa wzorcowy system opieki nad pacjentami z chorobą Parkinsona. Dzięki wprowadzeniu powszechnej dostępności do fizjoterapii, w krótkim okresie czasu zmniejszono tam o 50 proc. liczbę przypadków złamania szyjki kości udowej na skutek upadków. Spowodowało to znaczne oszczędności i zainteresowanie rządu Holandii refundowaniem tych świadczeń.

Fizjoterapia w chorobie Parkinsona ma wpływ nie tylko na ruchowe usprawnienie pacjenta czy przeciwdziałanie negatywnym skutkom akinezy na późniejszym etapie choroby. Podejrzewa się, że odpowiednio zaprogramowane postepowanie fizjoterapeutyczne pobudza produkcję neurotrofin, uwalnianie neurotransmiterów, co może mieć wpływ na sprawność intelektualną chorego oraz postęp choroby.

Ustalając cel i strategię swoich działań fizjoterapeuta powinien przenalizować wydolność ogólną chorego oraz przeprowadzić testy funkcjonalne, aby ocenić stadium niepełnosprawności chorego. Powszechnie używaną skalą oceny funkcjonalnej wykorzystywaną do oceny pacjentów z chorobą Parkinsona jest skala Hoehn i Yahr. Niezwykle ważna, w trakcie ustalenia strategii terapii fizjoterapeutycznej, jest współpraca z lekarzem prowadzącym dot. informacji o wpływie leków stosowanych aktualnie przez chorego na zaburzenia funkcji ruchowych. Może to mieć znaczący wpływ na proces efektywnego usprawniania chorego.

Do tej pory nie wypracowano jednolitego standardu postępowania z pacjentami z chorobą Parkinsona na wszystkich etapach jej przebiegu. Istnieje wiele metod i narzędzi dostępnych fizjoterapeutom, których zastosowanie umożliwia poprawę funkcjonalności chorego oraz przeciwdziała negatywnym konsekwencjom rozwoju choroby. Metody i narzędzia fizjoterapeutyczne, które mogą zostać zastosowane w terapii, mogą zostać zaczerpnięte z klasycznej metodyki ćwiczeń rehabilitacyjnych, metod neurorehabilitacyjnych oraz metodyki ćwiczeń sportowych. Bardzo interesujące wydają się doniesienia o efektywności zastosowania Nordic Walking, choreoterapii (terapii poprzez taniec), boxingu. W terapii z pacjentami z chorobą Parkinson powinniśmy pamiętać o następujących zasadach:

1. Problemy funkcjonalne pacjenta powinny być rehabilitowane całościowo a nie wybiórczo. Nie można rehabilitować „tylko sztywności” czy tylko” zaburzeń chodu”. Wszystkie dysfunkcje ruchowe pacjenta są ze sobą powiązane i wymagają kompleksowej terapii.

2. Ze względu na specyfikę schorzenia otoczenie, w którym prowadzona jest fizjoterapia powinno być jak najbardziej przyjazne pacjentowi i umożliwiające jego skupienie na zaproponowanej terapii.

3. Jeśli tylko jest to możliwie powinno się proponować pacjentowi trening funkcjonalny w formie zadaniowej. Terapia nie może być monotonna i nużąca dla pacjenta.

4. Wyznaczane powinny być razem z pacjentem realne cele krótko i długoterminowe.

5. W prowadzona terapię funkcjonalną powinna być zaangażowana rodzina chorego aby zachęcać do wspólnych ćwiczeń, przy jednoczesnym wskazywaniu zagrożeń, które mogą się pojawiać. Fizjoterapeuta powinien wspólnie z pacjentem i jego rodziną rozwiązywać problemy funkcjonalne pacjenta.

Stowarzyszenie planuje kolejne warsztaty regionalne, celem których będzie współpraca lekarzy neurologów z danego regionu wraz z fizjoterapeutami celem stworzenia regionalnych sieci specjalistów. Osoby zainteresowane współpracą proszone są o kontakt z Martą Rajnchold-Błaszczak: tel.: 514 800 428