Artykuły

FILTRUJ
Słowa kluczowe arrow arrow
Kategoria arrow arrow

Ból u chorych na stwardnienie rozsiane

Autor: Małgorzata Malec-Milewska

Stwardnienie rozsiane (SM, sclerosis multiple) jest postępującą chorobą układu nerwowego, prowadzącą do szeroko pojętej niepełnosprawności. Ból jest częstym objawem towarzyszącym tej jednostce chorobowej. W artykule przedstawiono, z jakimi problemami bólowymi najczęściej borykają się pacjenci z SM i w jaki sposób można złagodzić te dolegliwości. Przy założeniu, że połowa chorych z SM choruje na postać ciężką, daje to ponad 20 tysięcy osób, które wymagają pełnej opieki w wykonywaniu podstawowych czynności życiowych z powodu inwalidztwa i całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Chorzy z SM powinni mieć zapewniony swobodny dostęp do opieki paliatywnej w zaawansowanym stadium choroby.

Przetrwały otwór owalny, a kryptogenny udar mózgu i migrenowe bóle głowy

Autor: Sylwia Iwańczyk, Aleksander Araszkiewicz, Marek Grygier

Z ostatnich badań wynika, że przezskórne zamknięcie przetrwałego otworu owalnego (PFO) stanowi skuteczną profilaktykę powtórnego udaru kryptogennego, zwłaszcza u chorych poniżej 60. roku życia. Ta populacja może odnieść największe korzyści z zamknięcia ubytku i ona powinna być celem działania interwencyjnego. Kluczowy jest — we współpracy z neurologiem — staranny dobór pacjentów na podstawie obrazu klinicznego, anatomii PFO oraz obecności dodatkowych czynników zwiększających ryzyko powtórnego udaru. Na obecnym etapie nie ma wskazań do profilaktycznego zamykania PFO u chorych bezobjawowych, a zamykanie PFO u chorych po epizodzie TIA, ale bez zmian w badaniach obrazowych budzi kontrowersje. Nie ma także wskazań do zamykania PFO w terapii migrenowych bólów głowy.

Nie przeprowadzono rozległych badań prospektywnych na temat uszkodzeń nerwów obwodowych u pacjentów z chorobą nowotworową. Szacuje się, że 15–20% chorych na nowotwory cierpi wskutek powikłań neurologicznych. W obwodowym układzie nerwowym występują one u ok. 10% pacjentów, a badania elektrofizjologiczne wykazują, że nawet do 30–40% [1]. Mniej niż 1% powikłań neurologicznych to zespoły paranowotworowe [2]. Najczęstszym schorzeniem nerwów obwodowych jest neuropatia czuciowa spowodowana chemioterapią. Wśród zespołów paranowotworowych dominują również neuropatia oraz zespół Lamberta-Eatona (schorzenie złącza nerwowo-mięśniowego, dotykające głównie chorych z drobnokomórkowym rakiem płuca).

Jednym z rzadszych, ale niewątpliwie najniebezpieczniejszych powikłań farmakoterapii stosowanej w leczeniu zaburzeń psychicznych jest złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS). Pojawia się najczęściej wskutek stosowania leków przeciwpsychotycznych, w piśmiennictwie opisywane są jednak również przypadki powstanie NMS po włączeniu leków przeciwdepresyjnych, takich jak mianseryna, amoksapina czy fluoksetyna. Złośliwy zespół neuroleptyczny stwierdzano także u pacjentów z rozpoznaniem choroby Parkinsona i parkinsonizmu, po nagłym odstawieniu L-dopy i leków będących agonistami receptorów dopaminowych (kabergoliny, bromokryptyny, pergolidu, ropinirolu, pramipeksolu i amantadyny). Objawy mogące sugerować wystąpienie NMS to: wzmożone napięcie mięśniowe, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, zaburzenia rytmu serca, podwyższona lub bardzo wysoka temperatura ciała, nadmierne pocenie się chorego, zaburzenia świadomości, dyzartria lub zatrzymanie moczu, pobudzenie psychoruchowe, drżenie, ślinotok czy duszność.

Fibromialgia w praktyce lekarza rodzinnego

Autor: Krzysztof Kanecki, Piotr Tyszko

W społeczeństwach wielu krajów rozwiniętych obserwuje się znaczne rozpowszechnienie fibromialgii (FM). Zapadalność i chorobowość z powodu FM w społeczeństwie polskim nie jest dokładnie określona, jednak jej rozpowszechnienie może mieć tendencję wzrostową. Wczesna diagnoza i wdrożenie odpowiedniego leczenia na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej stanowi ważny element poprawy stanu zdrowia pacjentów oraz może się wiązać z ograniczeniem kosztów opieki medycznej. W artykule zaprezentowano najnowsze doniesienia na temat FM oraz wskazano na istotne aspekty diagnostyki i leczenia FM w warunkach podstawowej opieki zdrowotnej. Artykuł został oparty na najnowszych informacjach z literatury medycznej na temat FM. Fibromialgia cechuje się dużym rozpowszechnieniem, nierzadko kosztochłonną diagnostyką i niepewnymi efektami leczenia. Podjęcie wczesnej diagnostyki i wdrożenie właściwego postępowania już na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej, z uwzględnieniem najnowszych doniesień medycznych, może przyczynić się do wcześniejszego uzyskania poprawy stanu zdrowia oraz ograniczenia kosztów diagnostyki i leczenia osób z FM. Prezentowane dane mogą być pomocne dla wszystkich osób zaangażowanych w poprawę stanu zdrowia pacjentów w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.

Opóźnienia przed- i wewnątrzszpitalne w udarze mózgu: przyczyny, skutki, zapobieganie

Autor: Wiktor Szczuchniak, Piotr Sobolewski, Grzegorz Kozera

Udar niedokrwienny mózgu jest częstą przyczyną zgonów oraz trwałej niesprawności osób dorosłych. Jego skuteczne leczenie, polegające na farmakologicznym lub mechanicznym przywróceniu prawidłowego przepływu krwi w mózgu, możliwe jest tylko w pierwszych godzinach od zachorowania. Dlatego kluczowymi czynnikami ograniczającymi stosowanie efektywnej terapii udaru niedokrwiennego mózgu są opóźnienia występujące n a etapie pomocy przedszpitalnej oraz na szpitalnym oddziale ratunkowym. W artykule przedstawiono główne przyczyny, skutki oraz sposoby zmniejszenia opóźnień w leczeniu ostrej fazy udaru mózgu, ze szczególnym uwzględnieniem istotnej roli lekarza rodzinnego w tym zakresie.

Leki immunomodulacyjne a ciąża w stwardnieniu rozsianym

Autor: Iwona Rościszewska-Żukowska, Mirosław Dziki, Halina Bartosik-Psujek

Stwardnienie rozsiane częściej występuje u kobiet, a szczyt zachorowań przypada na wiek rozrodczy. Dlatego zagadnienie ciąży w stwardnieniu rozsianym jest szczególnie ważnym tematem. Leczenie immunomodulujące, które hamuje przebieg stwardnienia rozsianego, może wpływać na planowanie ciąży, koncepcję, samą ciążę oraz płód. W ostatnich latach opublikowano kilka analiz dotyczących tego problemu, a uzyskane dane zmieniają ocenę bezpieczeństwa terapii immunomodulacyjnej u pacjentek, które planują ciążę lub są w ciąży. Leki I linii mają wysoki profil bezpieczeństwa stosowania u kobiet w wieku rozrodczym zarówno pod względem ich wpływu na sam przebieg ciąży, jak i na dziecko. Leki II linii są mniej bezpieczne, jednak również nie zwiększają istotnie ryzyka wystąpienia wad wrodzonych u dziecka. Natomiast dane na temat ich wpływu na sam przebieg ciąży są niewystarczające. Trwają obserwacje najnowszych leków odnośnie do ciąży, ale obecne dane nie pozwalają jeszcze ostatecznie określić ich wpływu na ciążę i płód. Mimo wzrostu obserwacji o bezpieczeństwie terapii immunomodulacyjnej u chorych na stwardnienie rozsiane decyzje dotyczące stosowanego leczenia zawsze powinny uwzględniać poczęcie i ciążę.

Zanik wieloukładowy — algorytm diagnostyczny i możliwości leczenia

Autor: Sławomir Budrewicz, Magdalena Koszewicz, Anna Zimny, Krzysztof Słotwiński

Zanik wieloukładowy jest schorzeniem samoistnym, występującym sporadycznie. Charakteryzuje się szybkim postępem objawów klinicznych i niekorzystnym rokowaniem. Należy do schorzeń zwyrodnieniowych układu nerwowego z grupy a-synukleinopatii. Obraz kliniczny cechuje występowanie objawów zespołu parkinsonowskiego, móżdżkowego oraz zaburzeń układu autonomicznego o różnym stopniu nasilenia. W diagnostyce, poza stanem klinicznym, ważną rolę odgrywają badania neuroobrazowe oraz ocena czynności układu autonomicznego. Leczenie objawowe jest mało skuteczne. W leczeniu zaleca się podawanie lewodopy, która u ponad 50% pacjentów w początkowym okresie choroby powoduje przemijającą poprawę kliniczną. Obecnie prowadzone są badania nad nowymi sposobami leczenia tego schorzenia.

Udar krwotoczny w przebiegu mózgowej angiopatii amyloidowej

Autor: Mariusz Szydło, Agata Rojek, Paweł Szewczyk, Anna Zimny, Joanna Bladowska, Maria Ejma, Sławomir Budrewicz,, Magdalena Koszewicz

Mózgowa angiopatia amyloidowa (CAA, cerebral amyloid angiopathy) jest schorzeniem zwyrodnieniowym naczyń, w którym dochodzi do uszkodzenia ściany naczyń mózgowych i ich końcowych rozgałęzień, w wyniku odkładania się w nich b-amyloidu. W CAA występują krwawienia mózgowe o typowej lokalizacji i różnej manifestacji klinicznej. Pewne rozpoznanie ustala się na podstawie badania neuropatologicznego. Istotną rolę w przyżyciowej diagnostyce CAA odgrywają także nowoczesne metody neuroobrazowe.

Rasagilina w leczeniu choroby Parkinsona

Autor: Jarosław Sławek

Rasagilina jest lekiem drugiej generacji (po selegilinie) w klasie inhibitorów monoaminooksydazy typu B. Przez wiele lat lek ten był niedostępny w Polsce z racji wysokiej ceny i braku refundacji. Badania nad tą cząsteczką toczą się od ponad 10 lat. Ich skutkiem są wskazania do stosowania rasagiliny we wczesnej fazie choroby Parkinsona — zarówno w monoterapii, jak i w terapii dodanej. W zaawansowanej fazie choroby lek ten można stosować w okresie fluktuacji jako uzupełnienie leczenia lewodopą i/lub agonistami dopaminy nawet u starszych chorych. W porównaniu z selegiliną bowiem nie metabolizuje się on do pochodnych amfetaminowych, co powoduje znacznie lepszy profil bezpieczeństwa tego leku. W ostatnich publikacjach wykazano szczególnie istotny wpływ rasagiliny na ograniczenie drżenia parkinsonowskiego, które po lewodopie nie poprawia się nawet u 1/3 chorych. W artykule omówiono także potencjalne neuroprotekcyjne/neuromodulacyjne działania tego leku oraz inne nowe badania.